|
جاودانان
|
||
|
نوشتارهایی پیرامون تاریخ کهن مردم و سرزمین ایران |
آتشکده آتشکوه
دوستان گرامی متاسفانه نتوانستم اطلاعات جامعتری گردآوری کنم.آنچه می خوانید ترکیبی از توضیحاتی در دنیای وب و همینطور راهنمای مختصر سازمان میراث فرهنگی در خود محل آتشکده است.ضمن اینکه توجه کنید از اولین کاوش این بنا چیزی نزدیک به 9 سال می گذرد و کمبود منابع با ساز و کاری که در حوزه باستانشناسی ایران وجود دارد چندان غیر طبیعی نیست.
این بنا بازمانده آتشکده ای با شکوه از دوره ساسانی است و در شهرستان نیمور استان مرکزی واقع شده است.برای رسیدن به آن باید مسیری در حدود 5 کیلومتر از جاده نیمور به سمت شرق رفت.آتشکده در کنار کوهی قرار گرفته است که نام آن آتشکوه است و از این رو نام خود را از آن برگرفته است.در نمای ماهواره ای موقعیت این بنا را نسبت به شهرستان نیمور مشخص کرده ام.
موقعیت آتشکوه در نمای ماهواره ای
این موضوع می رساند که این نقطه می بایستی از اماکن مهم و کهنی بوده باشد که آتش مقدس در ادوار گوناگون در آنجا روشن بوده است.به گفته ابن فقیه همدانی این آتشکده تا قرن چهارم هجری فروزان بوده است.مساحت آتشکده در حدود 600 متر مربع است.در بازمانده آن چهار ستون حجیم و به ارتفاع تقریبی 6 متر دیده می شود که زمانی گنبد عظیم شبستان این آتشکده را بر خود نگاه می داشته اند.ابعاد ستونها 7/2 متر است.از بازمانده ها معلوم است که سردرها هلالی شکل بوده است(در واقع یک چهارطاقی) در ساخت دیوارهای آتشکده از آجرهایی چهار گوش با نمای سنگ استفاده شده و ستونها را از ترکیب سنگ و ساروج ساخته اند.در یک نگاه کلی آتشکده از سه بخش تالار اصلی در شرق ،راهرو و تالار غربی تشکیل شده است. تالار اصلی یا شرقی آتشکده که احتمالا محل آتشدان و نیایش بوده و شامل تالاری مربع شکل است، که هر ضلع آن از بیرون ۱۲/۶۰ متر طول دارد.این تالار دارای ۴ ستون مستحکم به ابعاد ۲/۷ در ۲/۷ متر و به ارتفاع شش متر تا پای طاق بوده که از سنگ و ساروج ساخته شده و گنبد و طاق این بنای عظیم روی این چهار ستون استوار است. دو سوی ستونها به طرف داخل تالار بصورت نیم دایره و دوسوی دیگر آنها به صورت مستقیم و دارای زاویه بوده و روی ستونها سردرهایی هلالی و گنبدی شکل وجود داشته که بخش عمده آن فرو ریخته است.در ساخت بنا از آجرهای چهار گوش با نمای سنگ استفاده شده و برای استحکام بیشتر بنا در داخل دیوارها تیرچه چوبی به کار رفته است. تالار غربی ساختمان تالاری به طول ۱۰/۳۰ در ۵/۶ متر بناشده که از طریق راهرویی به تالار اصلی متصل میشود.دیوارهای شمالی و جنوبی این تالار از سنگ و ساروج ساخته و حدود ۱/۴ متر عرض و ورودی اصلی به تالار شرقی به پهنای ۵/۶ متر قرار گرفته است.در دو طرف ورودی اصلی، دو ستون به قطر ۳/۴ و دیگری ۴/۴ متر با نمای بیرونی به شکل نیمدایره بصورت برج دیده بانی ساخته شده و در اطراف دو ستون اصلی، دوستون دیگر در جوانب آنها به طول ۳/۲ در ۲/۲ متر وجود دارد. از ضلع غربی، چهارستون بزرگ نمایان است که ورودی اصلی و دو ورودی فرعی در اطراف را شامل میشود و به احتمال زیاد این ورودیها دارای سردر و سقف و طاق آجری بوده که فرو ریخته است. راهروی اصلی که تالار مربع شکلی است که در ضلع شرقی مجموعه ساختمان آتشکده قرار دارد، توسط راهرو اصلی به تالار غربی مستطیل شکل ارتباط مییابد. این راهرو ۷ متر طول و ۲/۸ متر عرض دارد.
جالب توجه است که در سال 1379 نخستین فصل کاوش در این آتشکده به عمل آمد و بنا به نتایج کاوش سابقه این آتشگاه به دوران ساسانی رسید و به شماره 311 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسانده شد.
در محیط خلوت و ساکتی رو به کوه آتشکوه به یاد سخنان صادق هدایت در توصیف کوه آتشگاه اصفهان افتادم...چه حس غریبی ! ومن هم لحظه ای همانند آن زنده یاد با خود اندیشیدم که این بنای نیمه ویران ،تک افتاده و تنها در زمان خود چه میزبانان و میهمانان و دورانی داشته است!"صفحه گیتار هاوائی آهسته می چرخد،ناله های سیم در هوا موج می زند و می لرزد،نمی دانم چرا به یاد آتشگاه می افتم و سرودی که بیشتر،خیلی پیشتر در آنجا مترنم،بوده بیادم می آورد.آن کوه پیر کوتاه که مانند افسوس تنها از زمین سردر آورده برای اینکه رویش آتشکده بسازند!دور از شهر،دور از هیاهو،دور از دسترس مردم،آن هشت دری سفید مثل تخم مرغ که با خشت های وزین ساخته شده جلو خورشید می درخشیده،شبها در میان خاموشی و آرامش طبیعت از میان آن آتش جاودانی زبانه می کشیده و قلب های سرد را گرم می کرده،فکرها را از زندگی مادی بالا می برده و به سر حد کمال می رسانده،مثل اینست که که با این ناله های گیتار وابستگی مستقیمی با این آتشکده دارد و یا برای سرنوشت آن می نالد."(به نقل از صادق هدایت-اصفهان نصف جهان)
در انتها تصاویری از بازمانده این آتشکده را با تفکیک پذیری مناسب تقدیمتان می کنم.یک مورد هم متاسفانه بیانگر بی مهری و جهل ما نسبت به میراث گذشته است که در اینجا آورده ام.
همین تصویر با تفکیک پذیری بالاتر(1920×1440)
و این هم تصویر گویایی از کم لطفی هم میهنان به آثار تاریخی خود!
تصویر گویایی از کم لطفی هم میهنان
همین تصویر با تفکیک پذیری بالاتر(1024×683)
نمایی دیگر از آتشکده آتشکوه
همین تصویر با تفکیک پذیری بالاتر(1920×1440)
شاد و پیروز باشید
|